برای درک اهمیت تقدم زبان بر سواد، ابتدا باید تفاوت این دو را بشناسیم:
فراگیری زبان یک فرآیند طبیعی، ناخودآگاه و مبتنی بر تعامل با محیط است. کودک زبان را میشنود، درک میکند و بهتدریج از آن استفاده میکند؛ بدون آموزش مستقیم.
آموزش سواد (خواندن و نوشتن) یک مهارت آموختنی، آگاهانه و وابسته به رشد شناختی و عصبی است که نیاز به آمادگی ذهنی دارد.
کودکی که هنوز زبان را بهطور کامل درک نکرده، اگر وارد آموزش خواندن و نوشتن شود، در واقع با نمادهایی روبهرو میشود که معنا ندارند.
درک مطلب، بیان افکار، یادگیری مفاهیم درسی و حتی تفکر انتزاعی، همگی بر پایه درک زبانی قوی شکل میگیرند. کودکی که زبان را بهخوبی نفهمیده باشد، در خواندن و نوشتن نیز دچار مشکل خواهد شد.
مطالعات رشد مغز نشان میدهند که:
سیستمهای عصبی مرتبط با شنیدن و درک زبان بسیار زودتر از سیستمهای مربوط به خواندن و نوشتن فعال میشوند.
آموزش سواد پیش از تثبیت زبان، فشار شناختی غیرضروری به کودک وارد میکند.
کودک ابتدا باید:
واژگان کافی داشته باشد
ساختار جمله را بشناسد
معنا را درک کند
سپس میتواند این زبان را به شکل نوشتاری رمزگشایی کند. آموزش سواد بدون این پایه، مانند ساختن سقف بدون پی است.
وقتی کودک همزمان درگیر:
یادگیری زبان جدید
تشخیص حروف
رمزگشایی نوشتار
میشود، مغز او با بار شناختی بیش از حد مواجه خواهد شد. این تداخل، یادگیری عمیق را مختل میکند.
در آموزش همزمان، تمرکز کودک از «معنا و ارتباط» به «شکل حروف و قواعد» منتقل میشود؛ در نتیجه زبان بهصورت طبیعی و کاربردی در ذهن کودک شکل نمیگیرد.
کودکانی که زود وارد آموزش رسمی میشوند، بیشتر در معرض:
بیعلاقگی
مقاومت در برابر یادگیری
کاهش اعتماد به نفس
قرار میگیرند؛ بهویژه زمانی که هنوز آمادگی عصبی لازم را ندارند.
روشهای علمی آموزش کودک توصیه میکنند:
شنیدن مداوم زبان از محیط بدون آموزش مستقیم و بدون تمرکز بر خواندن و نوشتن
پس از آنکه کودک:
زبان را میفهمد
میتواند بهصورت کلامی ارتباط برقرار کند
آمادگی شناختی پیدا کرده است
آموزش خواندن و نوشتن معنا پیدا میکند و بسیار مؤثرتر خواهد بود.
در مورد یادگیری زبان دوم یا پرورش کودک دوزبانه، رعایت تقدم زبان بر سواد اهمیت دوچندان دارد. آموزش همزمان زبان دوم و خواندن و نوشتن آن زبان، یکی از دلایل اصلی شکست بسیاری از برنامههای آموزشی کودک است.
کودک باید ابتدا زبان دوم را زندگی کند، بشنود و بفهمد؛ نه اینکه بلافاصله وارد آموزش نوشتاری آن شود.
فراگیری زبان یک فرآیند طبیعی و مقدم بر آموزش سواد است
آموزش همزمان زبان و سواد، با ساختار رشد مغز کودک همخوانی ندارد
این اشتباه آموزشی میتواند باعث ضعف زبانی، افت انگیزه و یادگیری سطحی شود
مسیر درست: ابتدا زبان، سپس سواد
اگر هدف ما یادگیری عمیق، پایدار و بدون فشار برای کودک است، باید به زمانبندی طبیعی رشد او احترام بگذاریم.
برای همین ما کلاس های آنلاین آموزش خواندن و سپس نوشتن را پس از زمانی که بچه ها با کارتون های طبقه بندی شده دوزبانه شده باشند و پس از عبور از سن هشت سال تمام که ورود به سن آموزش مستقیم است، برایشان شروع می کنیم.
